Lotnictwo cywilne


Samoloty pasa瞠rskie


ATR 42 / ATR 72


Pod koniec lat siedemdziesi徠ych francuska firma Aerospatiale oraz w這ska Aeritalia (obecnie Alenia) prowadzi造 prace projektowe nad samolotem turbo鄉ig這wym do transportu regionalnego o pojemno軼i ok. 30 - 40 miejsc. By造 to Aerospatiale AS35 i Aeritalia AIT320. Jednak potrzeby rynku opiewa造 na samolot o wi瘯szej pojemno軼i - potrzebny by samolot ok. 50 - miejscowy.

Obydwie firmy za這篡造 sp馧k ATR (Avions de Transport Regional - samolot do transportu regionalnego). Samolot ATR powsta na skutek po陰czenia najlepszych element闚 konstrukcji AS35 i AIT 320. Decyzj o przyst徙ieniu do tego projektu podj皻o 29 pa寮ziernika 1981, natomiast 4 listopada 1982 powo豉no Groupement d`Interet Economique (GIE - grupa interesu ekonomicznego). Jej zadaniem by r闚ny podzia koszt闚 produkcji. Tak wi璚 Alenia produkowa豉 kad逝b z usterzeniem ogonowym, podwozie oraz systemy samolotu, a Aerospatiale odpowiada這 za produkcj skrzyde oraz za monta ko鎍owy i wyposa瞠nie kokpitu i kabiny pasa瞠rskiej, monta silnik闚 i system闚 oraz pr鏏y w locie.

Projekt nazwano ATR 42 (42 oznacza這 pojemno嗆 samolotu). Jest to g鏎nop豉t z usterzeniem ogonowym w kszta販ie litery T. Podwozie g堯wne umieszczone jest w "p造wakach" bo bokach kad逝ba.System nap璠owy samolotu stanowi silniki turbo鄉ig這we Pratt and Whitney Canada PW100/2 wraz z 4-這patowymi 鄉ig豉mi.

Pierwszy lot odby si na prototypie F-WEGA. Samolot wystartowa z Tuluzy 16 sierpnia 1984. Certyfikat r闚nocze郾ie przyzna這 wloskie RAI i francuskie DGAC 24 wrze郾ia 1985 roku, natomiast FAA przyzna這 sw鎩 certyfikat 25 pa寮ziernika tego roku. Pierwszy samolot produkcyjny odby pierwszy lot 30 kwietnia 1985 roku. Pierwszym klientem by Air Littoral (z Francji) - linia otrzyma豉 sw pierwsz maszyn 2 grudnia tego roku. ATR42-100 przeznaczony by na trasy o maksymalnej d逝go軼i 1126 km. M鏬 zabra 42 pasa瞠r闚, a jego maksymalna masa startowa wynosi 14 900 kg. Za standard produkcyjny uznano wersj -200 o zasi璕u zwi瘯szonym do 1258 km, maksymalnej masie startowej wynosz帷ej 15 550 kg i pojemno軼i 46 - 49 miejsc pasa瞠rskich. Kolejna wersja samolotu to wersja 300 (z mocniejszym silnikiem PW120 i zasi璕iem 1946 km). Ta wersja mog豉 zabra do 50 pasa瞠r闚. Jej maksymalna masa startowa to 16 700 kg. Powsta豉 r闚nie wersja towarowa ATR-42F (mog帷a przewie潭 3800 kg 豉dunku na odleg這嗆 2010 km). Wyposa穎na by豉 we wzmocnion pod這g i du瞠 drzwi za豉dunkowe z lewej strony (przystosowane do otwierania w locie). Istnia豉 tak瞠 wersja wojskowa ATM42L.

ATR 72


Autorem zdj璚ia jest Tomasz Elantkowski / Photo by Tomasz Elantkowski

ATR 72 jest d逝窺z wersj samolotu ATR42. Samolot ma rozpi皻o嗆 skrzyde zwi瘯szon o 2,45 m, d逝go嗆 kad逝ba zwi瘯szon o 4,25 m, mocniejszy silnik (PW124/2) i mo瞠 zabra na pok豉d 64-72 pasa瞠r闚.

Wersja -500

ATR42-500 i ATR72-500 maj nowy wygl康 kabiny pasa瞠rskiej,sk鏎zane fotele oraz powi瘯szone o 40% schowki na baga podr璚zny. Ich systemem nap璠owym s 2 turbo鄉ig這we silniki Pratt and Whitney Canada PW-127. Ich 鄉ig豉 s 6-這patowe.Samolot wyposa穎ny jest w aktywny system t逝mienia ha豉su (cho przyznam szczerze, 瞠 lec帷 tym samolotem nie odczu貫m 瘸dnej r騜nicy). Samolot posiada tak瞠 liczne ulepszenia konstrukcyjne (np. kompozytowy ogon, przeprojektowane podwozie, skrzyd豉, hamulce).

EuroLOT (regionalny przewo幡ik lotniczy wykonuj帷y rejsy krajowe PLL LOT) u篡tkuje obecnie 5 ATR-闚 42-500 o numerach SP-EDx (x - A,B,C,D lub E), kt鏎e zosta造 niedawno wymienione z wersji -300. Firma posiada tak瞠 8 maszyn ATR72 w r騜nych wersjach (jednak bez ATR72-500) o numerach SP-LFx (A,B,C,D,E,F,G lub H).

Wersja 600

W pa寮zierniku 2007 ATR zaprezentowa now wersj samolot闚 ATR 42/72 - wersj 600. Nowy cz這nek rodziny samolot闚 ATR r騜ni si w - moim zdaniem - do嗆 znacznym stopniu od swojego poprzednika, wersji -500. Samolot posiada lepsze parametry operacyjne (m.in. zasi璕 wyd逝穎ny o ok. 350 km czy zwi瘯szony maksymalny ud德ig samolotu), jak r闚nie liczne ulepszenia technologiczne. 20% konstrukcji stanowi materia造 kompozytowe, zastosowano r闚nie w堯kna w璕lowe.
W oczy rzuca si ca趾iem nowa koncepcja awioniki - tzw. "glass-cockpit" (kokpit "szklany", gdzie tradycyjne instrumenty zast徙iono 5 wy鈍ietlaczami ciek這krystalicznymi), komputery wielofunkcyjne i scentralizowane systemy monitorowania samolotu, jak r闚nie komputery pok豉dowe MCDU czy system ACARS. Aby zredukowa obci捫enie pilot闚 "papierkow robot", na wyposa瞠niu znajduje si EFB (electronic flight bag) - elektroniczny minikomputer prezentuj帷y pilotom m.in. listy kontrolne, podr璚zniki obs逝gowe czy mapy podej軼ia.


[Rozmiar: 4045701 bajt闚]

Jak wida z powy窺zego rysunku, kokpit nowego ATRa b璠zie wyposa穎ny w 5 jednakowych wy鈍ietlaczy. PFD (Primary Flight Displays) pokazuj podstawowe informacje dotycz帷e lotu, m.in. wysoko嗆, pr璠ko嗆, sztuczny horyzont, kurs, w陰czone tryby autopilota. MD (Multi-Function Displays) poka膨 pilotowi szczeg馧ow map, informacje TCAS, radar pogodowy czy pionow trajektori lotu. Na 膨danie za這gi, mog r闚nie wy鈍ietli schematy system闚 (kabiny, elektryki, hydrauliki i silnika). Natomiast ekran E/WD (Engine/Warning Display) wy鈍ietla b璠zie parametry pracy silnik闚 oraz komunikaty systemowe, alarmowe, procedury i listy kontrolne.

Je郵i chodzi o kabin pasa瞠rsk, nowo軼i jest wprowadzenie IFE (In-flight entertainment) - samolot wyposa穎ny b璠zie (jest to wyposa瞠nie opcjonalne) w 5-calowe wy鈍ietlacze wysuwane z paneli podsufitowych, na kt鏎ych mo積a np. pasa瞠rom wy鈍ietli film. Do tej pory - z tego co wiem - nie by這 to stosowane w samolotach do transportu regionalnego. Zastosowano r闚nie nowe systemy o鈍ietleniowe - dzi瘯i diodom LED mo積a regulowa intensywno嗆 o鈍ietlenia, jak r闚nie pozwala to zaoszcz璠zi energi. System ten jest r闚nie bardziej niezawodny od dotychczas stosowanego o鈍ietlenia. Kabiny nowych ATR闚 wyposa瘸 si r闚nie w nowe, wygodniejsze sk鏎zane siedzenia. Mo磧iwe b璠zie r闚nie podzielenie kabiny na klas biznes i ekonomiczn.
Nareszcie wida "skok technologiczny". W wersji -600 ATR zastosowa liczne rozwi您ania stosowane dotychczas tylko w samolotach o wi瘯szej pojemno軼i i zasi璕u. Ja w "sze嗆setkach" widz niemal rewolucj technologiczn - te "nowo軼i" wprowadzone do maszyn wersji -600 zwykle zarezerwowane by造 g堯wnie dla samolot闚 odrzutowych, a nie turbo鄉ig這wych. Zar闚no dla pasa瞠r闚, jak i dla pilot闚 r騜nice mi璠zy ATRami "starej" i "nowej" generacji wydadz si na pewno bardzo znacz帷e. Z pewno軼i podwy窺z one zar闚no komfort pracy pilota, jak i komfort podr騜y pasa瞠ra.
Uroczysty oblot ATRa 42-600 odby si 3.3.2010.

Zakup samolotu rozwa瘸 EuroLOT. Prowadzone s teraz (lipiec 2010) rozmowy prezesa sp馧ki z zarz康em ATRa. EuroLOT ma wybra pomi璠zy ATRami a Bombardierami Q400.

Dane techniczne (廝鏚這: Magazyn pok豉dowy EuroLOT "Euroinfo") :

Samolot:ATR 42-500ATR 72-202
Zesp馧 nap璠owy:2 silniki turbo鄉ig這we Pratt&Whitney Canada PW127E2 silniki turbo鄉ig這we Pratt &Whitney Canada PW124B
Ci篹ar pustego samolotu: 11 600 kg12 900 kg
Maksymalna masa startowa:18 60021 500 kg
Maksymalna masa do l康owania:18 300 kg21 350 kg
Pojemno嗆 zbiornik闚 paliwa:4500 kg5000 kg
Maksymalny ud德ig:4700 kg6400 kg
D逝go嗆:22,67 m27,17 m
Wysoko嗆:7,59 m7,65 m
Rozpi皻o嗆 skrzyde:24,57 m27,05 m
Powierzchnia skrzyde:54,5 m261 m2
Szeroko嗆 kabiny pasa瞠rskiej:2,57 m
Wysoko嗆 kabiny pasa瞠rskiej:1,91 m
Pr璠ko嗆 przelotowa:556 km/h515 km/h
Zasi璕 z maksymalnym ud德igiem:ok. 700 km
Pu豉p maksymalny:ok. 7600 m
Liczba pasa瞠r闚:45/4764